TAGBILARAN CITY, Bohol, October 14 (PIA) -- Sanglit ang kagaw sa rabies nga anaa sa laway sa iro ug sa mananap nga nagdala niini, mapatay ra sa mga dis-infectants, yano nga paghugas sa samad pinaakan sa iro gamit ang nag-awas nga tubig ug sabon, epektibo na kini.

Kini maoy gipadayag nga kasayuran atul sa pagpadayag sa suliran  sa rabies nga karon subli nga nahimong tinubdan sa kahingawa sa mga tinugyanan human nataho nga nagkadaghan nga mga tawo nga napaakan sa iro ug ug natakdan sa rabies.

Didto sa tigum sa Provincial Rabies Council, gibutyag sa mga tinugyanan sa Office of the Provincial Veterinarian (OPVA) nga ang kagaw sa rabies, kasagaran mosakay sa laway sa iro o sa mananap nga makapaak, ug kon makasulod na sa lawas sa tawo nga napaakan, rumbohon niini ang central nervous system  subay sa dugokan ngadto na sa utok.

Gawas sa pinaaakan, makasulod usab ang kagaw sa rabies ngadto sa tawo kon ang laway niini, makasulod sa mucous membrane sa tawo.

Tungod niini, gidiscourage gayud ang paghawok sa iro labi na kon sa baba niini, ug   ang laway sa iro makasulod sa mata ug ilong o sa mga samad-samad sa tawo. 

Kon makaabut na sa utok ang kagaw sa rabies, walay nay medyos pa nga mabuhi ang biktima, dugang sa OPV.

Nunot niini, importante ang pagseguro nga kon mapaakan, hugasan dayon ang samad, gamit ang tubig ug sabonan, hangtud nga mabanlas ang kagaw.

Mamatay usab ang kagaw sa rabies pinaagi sa asido, alkali, phenol, formalin, chloroform, bi-chloride of mercury ug daghan pa nga disinfectants.

Pwede usab nga himoon nga walay gahum ang kagaw sa rabies pinaagi sa ultraviolet light, dugang sa mga tinugyanan.

Sa laing bahin, ang kagaw nga anaa san a-uga na nga laway, mawad-an sa iyang gahum sa pagpanakod ug pagpanghasi sa utok sulod sa pipila ka oras, bisan pa sa ordinary nga temperature.

Gidason usab sa OPV ga bisan konnahigasan na ang samad, maayo gihapon nga magpatan-aw sa mga tambalanan aron masayran ang sunod nga mga lakang, subay usab sa kagrabehon sa kinaakan.

Dinhi sa Bohol, tungod sa naputol nga programa sa dupot nga pagpamakuna sa mga iro, nga karon moabut na sa 200 mil ag kadaghanon, mibalik na usab ang hulga sa sakit, ug gani gikataho na nga anaa na usab sab aka ug kabaw.

Gitaho ni Dr. Stella Marie Lapiz, provincial veterinarian, nga may kaso na sa Bohol sab aka oug kabaw nga nagkarabies human gibugno og iro nga rabid.

Tungod niini, importante nga mahibaw-an sa tanan nga ang pag-inom sa gatas sa  baka o kabaw nga wala moagi sa pasteurization, delikado nga kaagi-an sa rabies.  (RAHC/PIA-7 Bohol)